Anne Sütü Miktarını Artırmak ve Süt Oluşumunu Sağlamak

Güneş doğduktan sonra benim en çok zorlandığım konu bebeğimi emzirebilmekti. Daha önceki bir yazımda paylaştığım gibi, Güneş emmeyi çok zor öğrenmiş, yenidoğan için risk olan emmeme durumu 8 saat boyunca sürmüştü. Bu zaman zarfında bebeğim sadece uyumuştu ve uyandırmayı dahi başaramamıştık. Bu nedenledir ki, yaşadığım zor durumdan ötürü anne sütü alımı ve bebeklere bu konuda destek verebilmek benim için en hassas konudur. Medicana Bahçelievler Hastanesi Beslenme ve Diyet Birimi Diyetisyeni Fatmagül Yılmaz Öztürk, anne sütü ile ilgili hem araştırmalarını hem de deneyimlerini bu yazıda bizimle paylaşıyor. Bir anne olarak kendi tecrübe ve bilgilerimi paylaşmıştım ama bu sefer bir uzman olarak Fatmagül Hanım’dan anne sütünü artırmak ve süt oluşumunu sağlamak için yapılması ve bilinmesi gerekenler için buyrun yazının devamına.

Hem bebeklerimiz, hem de annelerimiz için bize değerli vaktini ve değerli bilgilerini blogta paylaşarak bilinçlenmemizi sağladığı için de Fatmagül Hanım’a tekrar tekrar sonsuz teşekkürler.

Anne Sütü

ANNE SÜTÜ MİKTARINI ARTIRMA VE SÜT OLUŞUMU SAĞLAMAK NASIL MÜMKÜNDÜR?

Anne sütü dünya yaratıldığı andan itibaren taklit edilmeye çalışılan ama tam anlamıyla taklit edilemeyen bir besindir. Her annenin sütü kendi bebeğine özeldir. Emzirme bebeğin sağlıklı gelişimi ve psikolojik doygunluğu için doğumu takiben ilk yarım saat içinde gerçekleşmelidir. Bu ilk süt kolostrum dediğimiz halk arasında ağız sütü diye adlandırılan bebeğimizin ilk aşısı niteliğini taşıyan bir süttür, bu nedenle çok önemlidir. Normale müdahale olarak gerçekleşen sezaryenle doğum gerçekleşse bile bebek ilk yarım saatte anneye emzirme için getirilmelidir. Anne kendinde değilse bile bebek hemşiresi bu konuda bebeğe yardımcı olarak onun anneyi emmesini sağlar. Emmenin başlaması ile süt salgısı da artma eğilimine girecektir. Anne bebeğini gördüğü an itibari ile vücudu süt salgısının oluşması için çalışmaya başlar. Yeter ki anne emzirmeye istekli olsun.

Annenin gebelikte aldığı kiloyu atması için en iyi süreç olan bu dönemin tam tersi bir duruma çevrilmesi ülkemizde çoğu zaman kaçınılmaz olabiliyor. Bu noktada çevre faktörü önem kazanır. Çevresel baskı ve öneriler annenin bu konuda kafasının karışmasına ve bu dönemin aşırı kilo alımı ile sonuçlanmasına yol açmaktadır. Anne sütü görülmediği için biz anneler için her zaman endişe yaratır. Acaba sütüm yeterli mi diye? Oysa bunu anlamanın kolay bir yolu var. Bebeğiniz büyüme eğrisinin altında kalmıyorsa ( ağırlık kazanımı varsa) ve günde 5–6 bez kirletiyorsa sütünüz bebeğinize yetiyordur. Endişe etmeniz gereksizdir. İlk altı ay bebeğinize sadece anne sütü vermeniz yeterlidir. Bebeğiniz sizi bir acıktığı bir de susadığı için emer. Yani su dâhil bebeğin bütün ihtiyaçları anne sütünde vardır. Anne sütünde olmayan D ve K vitamini çocuk doktoru tarafından ek olarak gereken ölçüde verilir.

Emzirme annenin hamilelikte aldığı kiloları atması için en iyi süreçtir demiştik; bu süreçte annenin beslenmesi iyi değilse bu sefer annenin depoları kullanılacağı için annenin bu dönemde de sağlıklı beslenmesi önemlidir. Annenin depoları kullanıldığı takdirde annenin sağlığı bozulma tehdidine girecektir. Ör: En basit olarak anne sağlıklı dişlerini bile kaybedebilir. Kansızlık gelişebilir.
Emzikli kadınlarda enerji ihtiyacı hesaplanırken kişinin özellikleri dikkate alınmalıdır. Doğum aralıkları sık mı? Çünkü sık doğum yapmaya bağlı depolarında azalma eğilimi olabilir, enfeksiyon sıklığı, yetersiz beslenmenin var olması ve düzeyi ve fiziksel aktivite durumu dikkate alınarak alınması gereken enerji düzeyi hesaplanmalıdır. Emziren bir kadının aldığı enerjinin tamamı süt oluşumu için harcanmamakta bir miktar vücut dokuları da kullanılmaktadır. Sağlıklı bir anne günde ortalama 700- 800 ml süt salgılamaktadır. Bunun için gereken enerjinin üçte biri depolardan geri kalanı da günlük tüketimlerinden karşılanır. Yani anne sütünün verimi ve annenin kendi sağlığı için emzirme döneminde beslemeye dikkat etmek gerekir. Buna ek olarak doğumu takip eden 40 günde annenin iyi dinlenmesi, çok uykusuz kalmaması da önemlidir. Bebeğiniz uyurken mutlaka gün içinde siz de uyuyup dinlenin. Yorgun bir anne tahammülsüz ve gergin bir anne, artı mutsuz anne olur. Uykusuzluk- iyi dinlenememek- sütünüzün azalmasına neden olur. Bebeğin 2–3 saat aralıklarla emzirilmesi gerekir. Ama psikolojik açlığın giderilmesi için bebeğiniz istediğinde emzirmek benim tavsiyem. Sadece gece gündüz ayrımını iyi yapmanız gerekir. Gece bebeğiniz ağlayıp kalkmadığı süreçte emzirmeniz gerekmez.

Bebek ek gıdaya başlamadan önce kilo vermesi için anneleri takibe almazken, kendim yaşayınca annelere destek olmaya başladım. Yaptığı işte görüntü kaygısı, ya da annenin bir an önce eski haline dönme isteği ile zayıflama kaygısıyla yapılan yanlışlar süt oluşum düzeyini etkiler. Sağlıklı beslenme temel esastır, annenin süt salgısını destekleyecek şekilde haftada yarım kilo vermesi sağlıklı takiptir.
Yeterli düzeyde süt salınabilmesi için günde 3 litre sıvı alımı önemlidir. Bu sıvının en az 8- 10 bardağı su olmak zorundadır. Geri kalan kısmı ise süt, ayran, komposto, hoşaf, taze sıkılmış meyve suları veya sebze suları, limonata, loğusa şerbeti, çok açık çay ya da papatya, rezene gibi çaylardan sağlanabilir. Buna rağmen sıkıntı yaşanıyorsa şekersiz ve alkolsüz malt içecekler kullanılabilir.
Kansızlık ülkemizde kadınlarda önemli bir sorun olup hamilelikte ve emzirme sürecinde de önemlidir. Kansızlık sorununun gelişmemesi için çay öğünlerden bir saat önce veya sonra tüketilmeli mümkünse açık tercih edilmelidir. Yine anne sütünün oluşumunu azaltmamak adına koyu çay ve kafeinli gıdalardan (kahve, çikolata, ice tea, çikolata, kolalı ve gazlı içecekler gibi) uzak durmak gerekir.
Kafeinli gıdalar aldığınızda sütünüzle bebeğe geçeceği için onda uykusuzluk, huzursuzluk vs durumlara neden olacaktır. Buna dikkat ediniz.
Bebeğinizin mide kapasitesi henüz küçük olduğu için ve dış dünyaya uyum sağlamaya çalışırken çabuk yorulacağı için sabırlı olmanız gerekmektedir. Uykuya dalsa bile yanağını hafifçe okşadığınız zaman uykusunun içinde bile olsa emmeye devam edecektir. Unutmayın bebeğiniz emdikçe sütünüz artacaktır. Sezaryen doğum sonrası süt gelişi biraz sıkıntı yaratabilir. Ama annenin emzirmeye istekli olması bile süt oluşumu için önemlidir.
Gece emzirmesi süt oluşumunu artırır, annenin uykusunun daha kaliteli olmasını sağlar.
Her emzirme sonrası sıvı almaya özellikle bir miktar su içmeye özen gösteriniz.

Emzirme sürecinde alkol, sigara tüketilmemelidir. Bunlar süt oluşumunu olumsuz etiler.
Soğan ve sarımsağı çiğ olarak tüketmeyiniz, karnabahar, lahana, kuru baklagiller, brokoli gibi besinler gaz yapıcı özellikleri olan gıdalarda kimyon çok iyi bir gaz giderici olarak imdadınıza yetişir. Kuru baklagilleri ıslattığınız suya kimyon atabilirsiniz. Benim gibi kimyonu seviyorsanız pişirirken de ekleyebilirsiniz. Gaz sıkıntısı yaşamamanızı sağlar. Bazı bebekler bunların yarattığı tat farklılığını fark etmekte bazıları ise fark etmemektedirler. Bu tarz besinleri tükettikten sonra emmeyi ret etme durumuna bakarak bu besinleri tüketmeye devam edebilir ya da kesebilirsiniz. Acı baharatlar da gaz oluşumunu artırabiliyor, bu dönemde kullanmanızı tavsiye etmem. Süt oluşum sürecinde günlük protein ihtiyacınızın karşılanmasında bitkisel protein kaynaklarının dışında hayvansal protein de önemlidir. Çünkü ilerleyen süreçte daha sonraki gebelikleriniz için bebeğin beyin gelişimi anne karnında başlaması nedeni ile ve anne sağlığını da korumak adına emziren kadının tüketimlerine ek olarak 1 yumurta ve 2 su bardağı süt veya yoğurt eklemek ile günlük ihtiyacı karşılanmış olur.
Günde 5–7 porsiyon taze sebze ve meyve mutlaka tüketilmelidir. Yalnız bunların mevsimsel ürünlerden seçilmesi önemlidir.
Salam, sosis, sucuk, jambon gibi katkı maddesi içeren baharat ve tuz yoğunluğu fazla olan bu tarz besinler, konserve gıdalardan uzak durmak daha sağlıklıdır.
Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt, peynir her gün mutlaka tüketilmelidir.
Sağlıklı beslenme için her besin gurubundan günlük olarak yeterli ve dengeli olarak almak gerekir. Kabaca bu dönemde;
Süt- yoğurt 2–3 su bardağı (400–600 ml)
Peynir 2 kibrit kutusu kadar( 60 gr)
Et, tavuk, balık 3–4 porsiyon
Yumurta, kuru baklagiller 1 porsiyon
Taze sebze ve meyveler 5–7 porsiyon
Tahıllar
Ekmek 4–6 dilim
Pirinç, bulgur, makarna vb hiç veya 2–3 porsiyon
Emzirirken bebeği doğru pozisyonda tutmak önemlidir. Memeye makas hareketi yapmak süt kanallarının tıkanmasına yol açabilir.
Anne rahat olmalıdır. Uzun süre oturmaktan yorulduysa yatar pozisyonda emzirmeye devam edilebilir. Ama bebeğin yeni doğduğu süreçte yattığınız yerden emzirmeniz orta kulak iltihabına neden olabiliyor. Yorgunluk süt oluşumunu olumsuz etkileyen bir durumdur. Süt veren bir anne dinlenmeye özen göstermelidir. Bebeğin ağzına birkaç damla süt damlatılarak tadını alması emmeyi başlatır. Bebeğin burun deliklerinin tıkalı olmamasına dikkat etmek gerekir.
Meme büyüklüğü veya küçüklüğü süt oluşumu için önemli değildir.
Süt oluşumu için çok fazla şekerli gıda ve tatlı tüketmeye gerek yoktur. Bu size kilo katmanın dışında başka bir şey yapmaz. Tatlı tüketmek istediğinizde sütlü tatlılar, kurutulmuş meyveler veya meyve tatlıları tercih edilebilir. Meyve tatlıları, dondurma gibi tatlılar tüketilebilir.
Bebek her ağladığında emzirilmelidir, çünkü bebek altını kirletmenin ve gazın dışında bir acıktığı bir de susadığı için anneyi emer. Ağlamalar arasındaki ayrım süreç içinde oluşur. Önce altını kontrol eder gazının olup olmadığına bakarsınız bunlarla ilgili bir sıkıntısı yoksa bebeğiniz acıkmıştır. Doymadığı endişesi ile ek besinlere erken başlamak bebeğin gelişimi ve süt oluşumu için olumsuz bir durumdur.
Bebek bir memeyi emip iyice boşalttıktan sonra ikinci meme verilmelidir. Aşırı gergin tam boşaltılamayan memede süt yapımı durabilir. Meme başında sorun varsa; mastit (meme başı iltihabı) gibi sağılarak anne sütü bebeğe bu şekilde verilebilir ya da anne bir süre sonra çalışmaya başlayacak- sa da sütünüzü sağmanızı tavsiye ederim. Sağılan sütler, kapağı ve şişesi 5 dakika kaynatılarak mikroplardan arındırılmış cam kavanozlarla ve/ veya steril süt saklama poşetlerinde üzerine tarih atarak ilk sağdığınız en önde ondan sonrası onun arkasında olacak şekilde -18 derecede 6 ay saklanabilir. Sağılmış sütü anne 15 oC’ de 24 saat, 19- 22 oC de 10 saat, 25 oC de 8 saat saklanabilir. 0- 4 oC de dondurulduğunda 8 gün içinde kullanılmalıdır. Buzdolabından ayrı kapaklı bir dondurucu bölmede 3–4 ay saklanabilir. Daima 0 oC de çalışan derin dondurucuda 6 ay ve daha uzun süre saklanabilir. Saklanan sütler bebeğe verilmeden önce, kavanoz ve/ veya steril süt poşeti su dolu bir kabın içine bir kapla koyup benmari usulü denilen yöntemle ısıtılmalıdır. Anne sütü direk ısıya maruz kalırsa sütün protein kalitesi bozulur.
Sütünüzü sağıp saklamayı tavsiye etmemin bir sebebi de annenin biraz özgürleşebilme şansı yaratabilmesi açısından önemlidir.
Emzik verirseniz de bunu şekerli su ya da reçel vb şekerli gıdalara batırıp vermeyiniz. İlk 20 gün bebeğe emzik verilmez, emme şaşkınlığı yaratmamak için.
Anne sütünü bebek ek besinlere başlasa bile iki yaşına kadar vermeye devam ediniz.
Emzirmenin anne sağlığına katkıları ise; anneyi meme kanseri riskinden uzak tutar, doğum sonrası depresyonunu önler, kanama riskini azaltır, rahmin eski haline çabuk dönmesine yardımcı olur. Anne ile bebek arasında güçlü ve rahatlatıcı bir bağ kurulmasını sağlar. Annenin gebelikte aldığı kilolardan kurtulmasına yardımcı olur.

Dyt. Fatmagül YILMAZ ÖZTÜRK
Beslenme ve Diyet Departmanı
Bahçelievler Medicana Hastanesi

Kaynaklar:
1.Köksal G.,Gökmen H. Çocuk Hastalıklarında Beslenme Hatipoğlu  Yayınları, 2000
2. Samur G., T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müd. Gıda Güvenliği Daire Baş. Gebe ve Emziklilik Döneminde Beslenme, Ekim 2006
3. Gökçay G.,Garipağaoğlu M., Çocukluk ve Ergenlikte Beslenme Saga yayınları, 2002

ARTI KENDİ TECRÜBELERİM.

instagram.com/sulealkis
info@birannetavsiyesi.com

Yoruma kapalı.

MENÜ